Officier van Justitie Susanne Terporten kijkt tevreden terug: zover zij het kan overzien zijn het afgelopen jaar alle gekraakte panden, na tussenkomst van de rechter, weer door de krakers verlaten en dat gebeurde meestal vrijwillig.
Het Openbaar Ministerie (OM) in Utrecht volgt een min of meer vaste procedure bij de aanpak van krakers, legt Terporten uit. “Zodra er sprake is van kraken, doordat de politie het heeft geconstateerd of omdat de eigenaar van het pand aangifte heeft gedaan, toetsen wij op basis van een aantal criteria of we overgaan tot ontruiming. Is er bijvoorbeeld sprake overlast of gevaar voor de openbare orde en heeft de eigenaar op korte termijn plannen met het pand. Want we gaan geen pand ontruimen dat leeg blijft staan en vervolgens weer wordt gekraakt. Dan kunnen we aan de gang blijven.”
Voldoet het gekraakte pand aan de criteria, dan krijgen de krakers een brief van het OM in de bus waarin staat dat ze het pand binnen acht weken moeten verlaten. Terporten: “ De krakers hebben dan de mogelijkheid om een kort geding aan te spannen tegen de ontruiming. In de regel verliezen de krakers het kort geding en vrijwel altijd verlaten de krakers vervolgens vrijwillig het pand.”

De Krakers aan het woord: Wat heeft dat betekend voor de Utrechtse kraakwereld? Volgens Luc en Dennis, medewerkers van het KraakSpreekuur Utreg (KSU), is het Openbaar Ministerie duidelijk een actievere rol gaan spelen bij de ontruiming van kraakpanden.
Luc en Dennis (fictieve namen) houden elke woensdagavond kraakspreekuur in een kamertje boven het politiek cultureel centrum ACU in de Voorstraat. Ze geven krakers praktisch en juridisch advies. Gezeten aan een ronde tafel herinneren zij zich hoe vlak voor het ingaan van de antikraakwet er nog snel een aantal panden in Utrecht zijn gekraakt. Luc: “Een half jaar voor het in werking treden van de wet, werd er door de politie en het Openbaar Ministerie helemaal niet opgetreden tegen krakers. Dat had te maken met een uitspraak van de Hoge Raad die stelde dat er bij ontruiming sprake is van huisvredebreuk.”

Daar is na 1 oktober wel verandering in gekomen, aldus Luc. Zo werd op 1 november het kraakpand aan de Koningin Wilhelminalaan met behulp van de ME ontruimd. “Al had ik de indruk dat de politie niet zozeer heeft ingegrepen vanwege de nieuwe wet, maar omdat de kraakactie met zoveel bombarie gepaard ging. Dan heeft de politie toch zoiets dat ze dat niet over haar kant kunnen laten gaan.”
Het is Luc wel opgevallen dat er sneller opgetreden wordt door het OM en de politie als er een pand gekraakt wordt. “Zodra een pand gekraakt is, duwt het OM gelijk een brief door de bus met het bericht dat het pand ontruimd moet worden. Dan kun je als krakers nog wel een kort geding aanspannen, maar dat verlies je in de regel. En als je op heterdaad betrapt wordt, dan is het feest meteen afgelopen.”
Dennis: “Vroeger spande de eigenaar nog wel eens een civielrechtelijke procedure aan, maar tegenwoordig neemt het OM altijd het voortouw.”
Dennis weet niet of er sinds de inwerkingtreding van de antikraakwet meer of minder gekraakt wordt. “Vaak is er sprake van een golfbeweging, de politie ontruimd kort achter elkaar een aantal panden en de mensen die dan op straat komen te staan, kraken vervolgens weer een aantal andere panden.”